Tampodruk to technologia nadruku, która świetnie radzi sobie z nierównymi powierzchniami. Jest często wybierana do znakowania gadżetów reklamowych, takich jak długopisy, breloki czy elementy z tworzyw.
Poniżej znajdziesz praktyczny opis: co to jest tampodruk, jak wygląda proces krok po kroku, jak przygotować projekt oraz kiedy ta metoda ma największy sens.
Jeśli szukasz inspiracji, na czym najczęściej wykonuje się takie nadruki, sprawdź kategorię gadżetów reklamowych z logo – tampodruk jest jedną z najpopularniejszych technik dla drobnych upominków.
Najprostsza zasada tampodruku:
Im prostszy projekt i bardziej regularna powierzchnia, tym lepsza powtarzalność i niższy koszt jednostkowy.
Co to jest tampodruk
To metoda przenoszenia farby z matrycy (płytki/kliszy) na przedmiot za pomocą silikonowego stempla (tzw. tampo). Tampo dopasowuje się do krzywizn i nierówności, dlatego tampodruk bardzo dobrze radzi sobie z obłymi i trudnymi do znakowania elementami.
W skrócie proces wygląda tak:
- na płytce znajduje się grafika w formie zagłębienia, które „trzyma” farbę,
- tampo zbiera farbę z płytki,
- tampo oddaje farbę na produkt pod kontrolowanym dociskiem,
- nadruk schnie lub jest utrwalany (zależnie od farby i materiału).
W praktyce tampodruk wygrywa wtedy, gdy przedmiot ma:
- krzywizny,
- przetłoczenia,
- małe i trudne pola nadruku.
Gdzie tampodruk sprawdza się najlepiej
Tampodruk jest często wybierany do produktów, które:
- są małe i produkowane w większych seriach,
- mają ograniczone pole znakowania (np. skuwka długopisu),
- mają powierzchnię obłą albo lekko nieregularną,
- wymagają czytelnego, powtarzalnego logo lub napisu.
Z czego składa się stanowisko do tampodruku
Żeby lepiej zrozumieć ograniczenia i możliwości tej metody, warto znać podstawowe elementy procesu:
- płytka (klisza) z matrycą – stalowa lub fotopolimerowa, z grawerem grafiki,
- kałamarz i rakla – odpowiadają za rozprowadzenie farby i zebranie nadmiaru,
- tampo (tampon silikonowy) – przenosi farbę; dobór twardości i kształtu ma duże znaczenie,
- farba i utwardzacz – dobierane do podłoża (plastik/metal/szkło itp.),
- pozycjonowanie i oprzyrządowanie – elementy, które utrzymują produkt w stałym miejscu.
Rodzaje tampodruku: otwarty i zamknięty kałamarz
W praktyce spotkasz dwa popularne rozwiązania:
- otwarty kałamarz – prosty i wygodny w obsłudze, ale farba ma większy kontakt z powietrzem (szybciej gęstnieje),
- zamknięty kałamarz – stabilniejszy przy dłuższych seriach (mniejsze parowanie), często daje czystszy proces i lepszą powtarzalność.
Dobór zależy od nakładu, farby, wymagań jakościowych i tego, jak długo ma pracować maszyna bez przerw.
Jak wykonać tampodruk krok po kroku
- Przygotowanie projektu (najlepiej w wektorach) i ustalenie pola znakowania na produkcie.
- Wykonanie matrycy pod każdy kolor (osobna matryca = osobny przebieg).
- Dobór farby do materiału oraz – jeśli potrzeba – utwardzacza i rozcieńczalnika.
- Ustawienie oprzyrządowania (pozycjonowanie produktu) i dobór tampo do kształtu.
- Naniesienie farby na płytkę oraz zebranie nadmiaru (rakla/kałamarz).
- Zebranie farby przez tampo i odłożenie jej na powierzchnię produktu.
- Utrwalenie: schnięcie w czasie, wygrzewanie lub utwardzanie (zależnie od systemu farbowego).
- Kontrola jakości: zgodność położenia, krycie, ostrość krawędzi, brak smug i „przeskoków”.
Jak wygląda proces w praktyce (na co uważać)
W samym „drukowaniu” najważniejsze są trzy rzeczy:
- przyczepność farby do materiału (inaczej pracuje plastik, inaczej metal),
- stabilne pozycjonowanie (żeby nadruk nie „uciekał” między sztukami),
- czas schnięcia i utrwalanie (to wpływa na trwałość).
Dlatego przed produkcją serii bardzo często robi się próbę na docelowym materiale.
Parametry, które najbardziej wpływają na efekt
W tampodruku drobne różnice ustawień potrafią zmienić jakość nadruku. Najczęściej „robią robotę”:
- kształt i twardość tampo (zbyt miękkie może rozlewać krawędzie, zbyt twarde nie „wejdzie” w krzywiznę),
- siła docisku i czas kontaktu (za duży docisk = smugi, za mały = niedoklejony nadruk),
- lepkość farby (zbyt gęsta nie przeniesie się równo, zbyt rzadka może „płynąć”),
- czystość powierzchni (tłuszcz, kurz, silikon – to częste źródła odspojenia),
- pasowanie kolorów w wielokolorze (w małym polu kluczowe jest stabilne oprzyrządowanie).
Zalety tampodruku
- bardzo dobre odwzorowanie na nierównych powierzchniach,
- niski koszt jednostkowy przy większych nakładach,
- szybkie znakowanie drobnych przedmiotów,
- dobra powtarzalność przy prostych projektach.
Najczęstsze zastosowania tampodruku:
- długopisy, breloki, zapalniczki,
- obudowy elektroniki i drobne tworzywa,
- gadżety reklamowe o nieregularnym kształcie.
Wady i ograniczenia
- ograniczona liczba kolorów w jednym nadruku,
- konieczność przygotowania matryc,
- trudniej uzyskać przejścia tonalne i fotografie.
Tampodruk a inne metody znakowania: szybkie porównanie
| Metoda | Najlepsza do | Kolor/foto | Krzywizny | Największy plus |
|---|---|---|---|---|
| Tampodruk | małe gadżety | ograniczone | bardzo dobrze | nadruk na nierównych powierzchniach |
| UV | płaskie przedmioty | dobre | średnio | pełny kolor i szybka personalizacja |
| Grawer | metal/drewno | brak koloru | różnie | trwałość premium |
| Sitodruk | większe pola | dobre | słabo | niska cena przy dużych seriach |
Kiedy tampodruk ma sens
Tampodruk jest dobrym wyborem, gdy:
- znakujesz małe gadżety (długopisy, breloki, zapalniczki),
- potrzebujesz dużych nakładów,
- projekt jest prosty i czytelny.
Jeśli nadruk ma mieć charakter „premium” i ma przetrwać intensywne używanie, kluczowe jest dopasowanie farby do materiału.
Tampodruk a sublimacja: kiedy warto wybrać inną technikę
Tampodruk sprawdza się na twardych podłożach i małych polach, ale nie zawsze będzie najlepszą opcją. Jeśli nadruk ma być pełnokolorowy, duży lub wykonywany na tekstyliach/poliestrowych powierzchniach, sensownie jest rozważyć inne metody.
Dobrym punktem odniesienia jest artykuł czym jest sublimacja, jak wykonać i kiedy warto ją wybrać – ta technika szczególnie dobrze wypada tam, gdzie liczy się fotografia, przejścia tonalne i duża powierzchnia nadruku.
Jak przygotować projekt do tampodruku
Zadbaj o:
- proste kształty i wyraźne linie,
- ograniczoną liczbę kolorów,
- brak bardzo drobnych detali,
- odpowiedni kontrast względem podkładu.
W praktyce najlepiej sprawdzają się:
- wektorowe logo,
- jednolity napis,
- prosta ikonka.
Najczęstsze błędy
- zbyt skomplikowana grafika,
- za dużo kolorów w małym polu,
- złe dopasowanie pola nadruku do kształtu gadżetu,
- brak testu na konkretnym materiale.
Typowy błąd:
Zbyt dużo kolorów i detali na małej powierzchni. Tampodruk lubi prostotę i czytelne kształty.
Trwałość tampodruku: co ją poprawia
Trwałość zależy głównie od doboru farby i podłoża. Najczęściej pomaga:
- właściwa farba do danego tworzywa/metalu,
- przygotowanie powierzchni (czystość, odtłuszczenie),
- odpowiednie utrwalenie i czas schnięcia.
W przypadku produktów intensywnie używanych warto uwzględnić prosty test odporności: próbę ścierania, próbę taśmy lub próbę po myciu – jeszcze przed startem całej serii.
Koszt tampodruku: od czego zależy cena
Największe dźwignie kosztu to:
- liczba kolorów (każdy kolor = osobna matryca),
- nakład (im większy, tym taniej w przeliczeniu),
- kształt i trudność pozycjonowania,
- rodzaj materiału (różne farby i przygotowanie).
W praktyce koszt dzieli się na:
- koszty stałe (przygotowanie matryc, ustawienie i próba),
- koszty zmienne (czas znakowania, farba, ewentualne utrwalanie).
Dlatego tampodruk często „wygrywa” przy większych seriach i prostych projektach, gdzie przygotowanie szybko się amortyzuje.
Checklista przed realizacją
- Czy projekt jest prosty i czytelny?
- Czy liczba kolorów nie jest zbyt duża?
- Czy powierzchnia przedmiotu nadaje się do tampodruku?
- Czy masz przygotowaną matrycę pod każdy kolor?
- Czy zrobiłeś próbę na docelowym materiale?
Tampodruk to praktyczna i ekonomiczna metoda, ale najlepiej sprawdza się przy prostych projektach i większych nakładach.